Velvet

Als literair experiment lijkt het me wel interessant: een verhaal dat zich afspeelt in het Duitsland van 1937, maar zonder enige verwijzing naar Hitler of nazi’s. Al lezende wordt die olifant in de kamer steeds groter; een onheilspellende duistere wolk die zich boven het geschrevene samenpakt – maar er nooit in afdaalt. De schrijver die hierin slaagt, heeft alvast mijn grote bewondering.

Het echte leven in dictaturen zit vol verhalen waar geen uniform of onderdrukking aan te pas komt. Het zijn dezelfde menselijke geschiedenissen die ook in een democratie spelen. Maar wie zo’n verhaal wil opschrijven, zal duidelijk moeten maken waarom de keuze is gevallen op precies die plek en die periode, vooral als je met dat gegeven vervolgens niets doet. Het volstaat niet om te zeggen: “Ach, 1937 of 1947, wat maakt het uit?”

De Spaanse serie Velvet speelt zich af in een soort Madrileense Bijenkorf, rond 1960. Zo’n warenhuis is de perfecte kapstok voor cliché-verhaallijnen over liefdes en ruzies en ziektes en zakelijke successen en concurrenten, kortom al de fictieve ellende van anderen waarmee een mens zijn eigen sores probeert te vergeten. Een soort The Bold And The Beautiful, maar dan overgoten met een sausje fifties-nostalgie.

Het zal wel aan mij liggen, maar ik kijk naar zoiets met de verwachting dat de Guardia Civil het warenhuis komt binnenstormen, of dat María del Carmen Polo y Martínez-Valdés komt shoppen – de vrouw van de fascistische dictator van Spanje, Francisco Franco. Ik zie die onheilspellende wolk al hangen. Maar in de directiekamers woedt een harde strijd tussen zakenmannen en -vrouwen, alsof Spanje onder Franco niet het Saoedi-Arabië van Europa was, en verder gebeurt er niks. Er wordt nog geen parkeerbon uitgeschreven.

Ik begrijp heel goed dat de jaren van economische voorspoed – het milagro económico español – een fijn onderwerp voor televisie zijn. Ook hier in Italië is het verlangen naar dat deel van het verleden sterk. Ik begrijp ook de aantrekkingskracht van de jaren vijftig op het gebied van mode. En natuurlijk wil de kijker niet altijd geconfronteerd worden met een beladen verleden. Maar dat los je eenvoudig op door je serie niet in een beladen historisch tijdvak te plaatsen. Door het warenhuis Galerías Velvet in Parijs neer te zetten, of Londen, of Milaan. Of in de jaren tachtig.

Want door Velvet in die tijd en op die plek neer te zetten, krijgt de kijker een alternatieve werkelijkheid voorgeschoteld. Een Spanje wat nooit heeft bestaan, een droomwereld van klokkende rokken en wayfarers en open sportwagens en giechelende meisjes uit de provincie die het maken in de grote stad. Velvet is grove whitewashing.

Dat zou je niet moeten doen in een land waar Franco, zijn bondgenoot Mussolini en zelfs couppleger kolonel Tejero door een deel van de bevolking nog als helden worden vereerd. Dat zou je niet moeten doen in een Europa wat van de hele Spaanse dictatuur over het algemeen bijzonder weinig weet. Dat zou je niet moeten doen in een wereld die aan “alternatieve feiten” ten onder gaat.

Advertisements