Wilders, de held

Eigenlijk kennen we de persoonlijkheidscultus alleen uit dictaturen. Relatief bescheiden staatsieportretten van een president in elke winkel (zoals in Tunesië onder Ben-Ali), of enorme beelden van politieke voorgangers als Lenin, Mao of Kim in communistische landen, en alles er tussenin. In democratische landen worden politici niet op die manier vereerd, en al helemaal niet bij leven. Wij zien alleen tijdens verkiezingen foto’s van politici op straat, en zelfs dat leidt af en toe nog tot gemor van diegenen die vinden dat politiek om de inhoud moet gaan en niet om ‘de poppetjes’.

Ook de verering die het Koninklijk Huis ten deel valt, nemen we in Nederland maar half serieus. Het oranjegebeuren is een soort carnaval en mensen die serieuze volkskunst produceren met Oranjes in de hoofdrol, zullen slechts in beperkte kring voor vol worden aangezien. De persoonlijkheidscultus past totaal niet in de nuchtere Nederlandse cultuur. Wij hebben geen levende helden. Zelfs NSB-voorman Anton Mussert is nooit onderwerp geweest van enige georganiseerde of spontane persoonsverheerlijking, al werd zijn hoofd en zijn naam – “Mussert of Moskou” – door partijpropagandisten vaker ingezet dan destijds bij politici te doen gebruikelijk was, en zelfs zonder vermelding van de naam van zijn partij.

Wat beweegt dan de aanhangers van de PVV om aan de lopende band afbeeldingen te verspreiden van Geert Wilders? Van simpele foto’s met een toegevoegde spreuk tot uitgebreid gefotoshopte ‘heldhaftige’ portretten, het internet staat er vol mee. Geen enkele andere Nederlandse politicus is onderwerp van zo’n cultus. Fotoshops van politici kom je aan de lopende band tegen, maar dat zijn zonder uitzondering spottende afbeeldingen. Niemand haalt het in zijn hoofd om Diederik Samsom als heldhaftige kapitein van een schip te fotoshoppen, of Mark Rutte als veldheer uit de middeleeuwen. En het is één ding dat fans van een politicus (laat dat even op u inwerken: fans van een politicus) zulke afbeeldingen maken, maar het wordt wat anders als het gebeurt op instigatie van de politicus zelf.

Is de Wilders-cultus gekoppeld aan de bedreigingen aan zijn adres? Niet voor niets verschijnt hij op dit soort afbeeldingen ook regelmatig naast de vermoorde politicus Pim Fortuyn – de enige andere Nederlandse politicus die regelmatig opduikt in dit soort huisvlijt-afbeeldingen. Aan een gedode politicus kun je natuurlijk al je fantasie ophangen, alles wat hij zou hebben gedaan om Nederland te “redden”. Hij kan niet meer falen, de mythologisering van zijn persoon en zijn dood is allang voltooid, en hij zal altijd de onvervulde wensdroom van een groep Nederlanders blijven.

En dat raakt aan de kern van wat er nu zo eng is aan deze Wilders-cultus. De levende politicus Wilders wordt op hetzelfde voetstuk gezet als de vermoorde Redder van het Vaderland, en ook hij kan niet falen. Als hij toch niet presteert, moet dat de schuld zijn van een ander. Er wordt niet aan de held getwijfeld, maar wel aan verkiezingsresultaten, die de enige legitimatie zijn voor onze democratische instituten. Hier hebben we de kiem van een volksopstand tegen de democratie zelf te pakken.

Niet voor niets zijn persoonlijkheidscultussen normaal gesproken voorbehouden aan dictaturen. Aan de leider mag niet getwijfeld worden, zijn glorie moet tegen de klippen op worden bezongen, wat er ook gebeurt en wat hij ook doet. Het kritisch denkvermogen van de burger moet worden verdoofd en uiteindelijk uitgeschakeld. Het is de basis van elk totalitair systeem en het is beangstigend om te zien dat een groep Nederlanders zonder enige dwang van bovenaf is overgegaan tot de heldenverering van een politieke leider.

Advertisements

One Comment

Comments are closed.