Negers

Ik ben niet meer zo van het politiek correcte taalgebruik. Eigenlijk al niet meer sinds ik lang geleden een lezing van Astrid Roemer bijwoonde waarin ze stelde dat we voortaan maar over “gepigmenteerde mensen” moesten spreken, en er mensen waren die het over “joodse mensen” hadden, want “joden”, dat klonk zo direct.

Taal is trendvolger en geen trendsetter. Met andere woorden: door taal kun je niet de maatschappij veranderen; als echter de maatschappij verandert, dan verandert de taal vanzelf mee of verliezen woorden hun scherpe randje vanzelf.

Een voorbeeld. Ongeveer in de tijd dat Roemer haar ideetje probeerde te lanceren, waren er ook mensen die vonden dat woorden als bemanning en mankracht niet meer konden. Te seksistisch, te Male Chauvinist Pig, enfin niet Opzij genoeg. Bemensing moest dat zijn, en menskracht, en natuurlijk is de Titanic met mens en muis vergaan. Okee, ik overdrijf. Maar hoort u die woorden nog wel eens, en dan niet uit de mond van Dresselhuys-achtige types? De maatschappij veranderde en het ‘masculiene’ mankracht verloor zijn scherpe kantjes – zo het die al had – vanzelf al.

Dat werkt ook omgekeerd. De negatieve lading van woorden als buitenlander of gastarbeider, en zelfs van het strikt neutrale Turk of Surinamer, werd onwenselijk geacht en vervangen door de typisch Nederlandse (want vrijwel onvertaalbare) constructie allochtoon. Maar de negatieve lading verdween niet toen het begrip een ander naampje kreeg. Anders gezegd: wie eerst een pesthekel had aan buitenlanders, heeft ook een pesthekel aan allochtonen. Je verandert er niks mee.

Maar daarmee zijn we er nog niet. Verschillende woorden hebben verschillende gevoelswaarden, zoals Pablo Cabenda uitlegt in de Volkskrant, en iedereen die serieus schrijft, mag daar best even over nadenken. De rare trend om het in onbruik graakte woord neger weer te gebruiken, vaak met een giechelig puberale air van kijk-mij-eens, doet mij ook de wenkbrauwen fronsen. Het is geen neutraal woord, zoas hij overtuigend aantoont. Neger is geen nigger, begrijp me goed. Daar heeft het Nederlands nikker voor en dat gebruikt vrijwel niemand meer. Maar het is ook geen zwarte. (Zoek, als u twijfelt, eens op negerinnen.)

Ooit had ik een vertaalopdracht in handen uit de VS en het boek stond bol van de African Americans. En ik vertaal dat niet letterlijk, tenzij de tekst (zoals dit blog) gaat over dat begrip in plaats van over de mensen zelf. Gewoon omdat Afro-Amerikaan geen veelgebruikte Nederlandse term is. Ik heb toen een Antilliaanse vriend van mij gevraagd hoe hij zichzelf zou definiëren. Van neger werd  hij duidelijk niet blij. “Ik ben zwart,” zei hij, “niks mis mee.”

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , , , , , . Bookmark the permalink.

5 Responses to Negers

  1. EAM says:

    Het probleem met het woord neger (en al die andere benamingen) is dat het een woord is dat ons is opgelegd. Wij, donkere mensen, hebben dat woord niet zelfgekozen. Het is een kwestie van het definiëren van jezelf.

    Overigens kan taal wél een ontwikkeling teweeg brengen; dat is gebeurd met de introductie van het woord African-American in de Verenigde Staten. In African-American ligt een heel geschiedenis ingebed (de strijd die de African-Americans hebben gevoerd voor gelijkheid en het recht zichzelf te benoemen; daarvoor stonden zij te boek als nigger, negro, colored, etc.) African-American is een woord dat door de Zwarte Amerikanen zelf is gekozen.

    En eerlijk gezegd, je had African-American gewoon letterlijk moeten vertalen, of gewoon zo gelaten – dat Afro-Amerikaan geen veelgebruikte Nederlandse term is, is een zwak excuus. Tegenwoordig wemelt het in de Nederlandse taal van Engelse termen die klakkeloos worden overgenomen, zonder een poging te doen een Nederlandse equivalent te vinden. Zie trendsetter.

  2. HufterHunter says:

    Grappig dat we het woord ‘blanke’ niet erg vinden, maar dat ‘zwarte’ negatief over komt. En nu kan ‘neger’ ook niet meer? Hier in Frankrijk is het woord ‘nègre’ in ieder geval al een tijdje taboe. Daar heb ik in mijn eerste jaar hier eens een lelijke faux pas mee begaan.

    Je moet ‘noir’ zeggen, of liever nog ‘black’ (uit te spreken als ‘blakh’ en dus niet als blèk). Dat klinkt stoer.

    Het woord ‘Arabe’ lijkt ook steeds stigmatiserender te worden. Bon ton is tegenwoordig het uit de straattaal afkomstige ‘beur’. Maar hoe lang het zal duren totdat ook dit beledigend zal klinken, is niet bekend. De online ontwikkeling met ‘beurette’ volgt in ieder geval die van de negerinnen.

    Overigens wordt ik als noorderling hier wel eens ‘Batave’ genoemd. Ik heb besloten dit te interpreteren als liefkozend bedoeld.

  3. Rob says:

    EAM, toch zijn niet alle zwarte Amerikanen blij met de term en heb ik de indruk dat deze alweer op zijn retour is. Er wordt bijvoorbeeld officieel gesproken over de Black History Month. African American is minder neutraal dan black.
    En als vertaler hou ik me aan wat voor de lezer, mijn klant, het makkelijkste leest.

    En wat betreft nègre, HH, dat heeft veel te maken met het voorvoegsel ‘sale’ wat je er vaak gratis bij kreeg.

  4. EAM says:

    De reden waarom er gesproken wordt over Black History Month is omdat men zich niet slechts beperkt tot de geschiedenis van African-Americans. Black dient nog steeds als overkoepelende term om mensen met een zogenoemde raciale kenmerk aan te duiden. In het Caribisch gebied gelden weer geheel andere definities van Black – en niet iedereen met een donkere huid kan zich in de Amerikaanse/Europese definitie van Black vinden.

    http://www.theroot.com/multimedia/black-latin-america-peru-mexico-haiti-and-santo-domingo

    In je stuk schrijf je dat je aan een Antilliaanse vriend hebt gevraagd naar zijn mening. Maar zijn mening is niet representatief voor de zogenoemde Zwarte gemeenschap. Ik begrijp dat je je als vertaler moet houden aan wat het makkelijkste leest voor je lezers, maar door deze keuze deed je toch African-Americans tekort.

  5. stan van houcke says:

    politiek correct taalgebruik is doorgaans bedoeld om te verhullen, want 1 ding blijft hetzelfde, de afro-amerikaan wordt nog steeds als een neger behandeld, en achter de schermen vaak nog als een nikker beschouwd door de white folks. indianen heetten eerst indianen, toen indiginous people en nu first nation. ondertussen blijven ze als tweede zo niet derde rangs buitenstaanders behandeld worden. de hypocrisie is stuitend en de slachtoffers ervan weten maar al te goed wie deugt en wie niet, welk woord er ook mag worden gebruikt.

Comments are closed.