Wie is Gianfranco Fini?

Een sleutelpositie in de huidige politieke crisis in Italië is weggelegd voor Kamervoorzitter Fini, de voormalige tweede man van Berlusconi’s PdL die zijn eigen partij is begonnen. Wie is deze voormalige minister van Buitenlandse Zaken?

Gianfranco Fini (1952, Bologna) begon zijn politieke carrière bij de MSI, de Movimento Sociale Italiano, een partij die in 1946 werd opgericht door ex-medewerkers van het fascistische regime van Benito Mussolini. De partij deed nauwelijks moeite om het verbod op fascistische partijen te omzeilen: zelfs de naam refereerde direct aan de Repubblica Sociale Italiano, de marionettenstaat van Nazi-Duitsland onder nominale leiding van Mussolini in bezet Noord-Italië.

Binnen de toen nog kleine MSI schopte Fini het al snel tot leider van het Fronte della Gioventù – het ‘Jeugdfront’ dus – als beschermeling van medeoprichter en partijvoorzitter Giorgio Almirante, een van de ondertekenaars van Mussolini’s beruchte Rassenmanifest van 1938. Fini neemt in 1983 voor de eerste keer plaats in de Kamer van Afgevaardigden en wordt in 1987 partijvoorzitter.

Onder Fini komt de partij in respectabeler vaarwater terecht. De toenmalige premier Craxi ontmoet de nieuwe voorzitter om over grondwetshervormingen te spreken, maar bij de 70ste herdenking van de fascistische machtsovername in 1992 stroomt Rome nog vol MSI-aanhangers die de ‘Romeinse groet’ (in Nederland bekend als de Hitlergroet) brengen en fascistische liederen zingen.

Fini lanceert in 1993 zijn partijhervorming. De autoritaire, gecentraliseerde staat met een sterke president die de partij wil, blijft overeind maar na de ineenstorting van de traditionele partijen vanwege het schandaal Tangentopoli krijgt de MSI van Berlusconi de uiteindelijke legitimering: hij zet de partij samen met zijn nieuwe Forza Italia op de winnende lijstverbinding ‘Buongoverno’ (‘Goed Beleid’). De MSI krijgt in maart 1994 13,5% van de stemmen. In 1995 creëert Fini de Alleanza Nazionale (AN), opvolger van de MSI, met een verder van het fascisme verwijderd gedachtegoed. Echte hardliners verlaten de partij en richten splintergroepen op. In 2008 gaat de AN samen met Forza Italia verder als Popolo della Libertà (PdL).

Waar hij in 1989 nog verklaart dat hij nog in het fascisme gelooft en in 1994 Mussolini als grootste staatsman aller tijden bestempelt, stelt hij tijdens het eerste congres van de AN in 1995 dat het goed is voor de rechtse partijen om te erkennen dat het antifascisme essentieel is geweest voor een ‘terugkeer naar de democratische waarden’. En als hij in 2003 voor het eerst in Israël is, noemt hij de rassenwetten van het fascistisch regime het ‘absolute kwaad van de 20ste eeuw’. Woedend verlaat Alessandra Mussolini, kleindochter van de Duce, de partij.

Fini tekent voor twee belangrijke wetten: de Wet Bossi-Fini (2002) en de Wet Fini-Giovanardi (2006). Eerstgenoemde, eigenlijk een amendement, regelt de uitwijzing van illegalen, de toekenning van verblijfsvergunningen en het recht op politiek asiel. De wet is bekritiseerd omdat het asielzoekers de kans niet zou geven om daadwerkelijk aanvraag te doen en omdat vluchtelingen worden teruggestuurd naar landen waar ze niet geboren zijn maar waar hun mensenrechten wel ernstig gevaar lopen, zoals Libië.
De tweede wet behelst een verscherping van de straffen voor drugsbezit en -handel en schaft het onderscheid tussen soft- en harddrugs af.

Maar de afgelopen jaren laat Fini over buitenlanders een ander geluid horen. De afwezigheid van het Italiaans staatsburgerschap ‘moet niet betekenen dat je tweederangsburger bent’, zegt hij als hij in 2003 pleit voor locaal stemrecht voor legaal in Italië verblijvende buitenlanders. Coalitiegenoot Lega Nord is tegen. Op het congres van de sociaaldemocratische PD, waar hij te gast is, verklaart hij in 2009 dat wie Italië binnenkomt, ‘een persoon’ is en dat het onderscheid tussen illegaal en legaal ‘niet een lakmoespapiertje kan zijn om een politiek op te baseren’.

In juli van dit jaar richt Fini Futuro e Liberta per l’Italia (‘Toekomst en Vrijheid voor Italië’ – FLI) op. Hij krijgt 34 afgevaardigden en 10 senatoren mee. Deze stap is het resultaat van steeds sterkere wrijvingen tussen Berlusconi en Fini. De premier doet grote concessies aan de separatistische (en xenofobe) coalitiegenoot Lega Nord en dit zit de oude nationalist natuurlijk niet lekker. Als voorzitter van de Kamer van Afgevaardigden (een van de vier ‘hoogste staatsambten’ van Italië) laat hij zich steeds sterker horen als ‘voice of reason’, als tegenstander van de beruchte ‘wetten op naam’ die dienen om mensen uit handen van de rechtspraak te houden en van de berucht ondemocratische kieswet, en presenteert hij zich als serieus politicus temidden van Circus Berlusconi.

Omdat Berlusconi naar een tweepartijstelsel toe wilde, is het politieke midden in Italië het terrein van een zwaar gehavende UDC – de christendemocratische partij die de opvolger is van ‘eeuwige regeringspartij’ DC – die zich nooit aan ‘centrumlinkse’ of ‘centrumrechtse’ coalities heeft willen verbinden en dus nog maar weinig stemmen trok. Fini heeft zich nu nadrukkelijk rechts in dat midden geplaatst. Het zou wel eens een gouden greep kunnen blijken voor de oude vos. Zijn verleden wordt hem vrijwel niet voor de voeten geworpen, zeker niet nu hij voor elkaar lijkt te krijgen wat links al die jaren niet gelukt is: de smadelijke aftocht van Berlusconi. En na jaren Circus B. is Italië toe aan serieuze politiek. De onkreukbare Fini lijkt er de ideale man voor.

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

2 Responses to Wie is Gianfranco Fini?

  1. mooie samenvatting Rob. complimenten!
    heeft mijn beeld van Fini toch enigzins aangepast.
    Ik herinner me, uit 1995/1996 toen ik hier al eens vertoefde, zijn nogal (in mijn ogen) fascistische toespraken en toespelingen.
    laten we hopen dat de Fini van NU de echte Fini is en niet een wolf in schaapskleren.

  2. Pingback: Staat en burger als vader en kleuter « The Edge of Europe

Comments are closed.