Een dode met een kloppend hart

Er is veel meer te zeggen over de zaak-Eluana Englaro dan ik eerder al zei. Het zwakke punt in het verhaal van vader Beppino is, dat we hem op zijn woord moeten geloven dat zijn dochter niet verder zou willen leven in haar huidige vegetatieve staat: daar is verder helemaal geen bewijs voor. Wat zou het vreselijk zijn als hij straks, na de dood van zijn dochter, lachend de kuierlatten nam naar een tropisch eiland met een jonge vrouw. En dat we dus allemaal het gevoel hebben dat Eluana dood moest omdat ze zijn geluk in de weg lag. Het zou zomaar kunnen.

De kerk en haar aanhang staan zwak om een aantal redenen. Allereerst wordt er op een smerige manier propaganda gevoerd. Er wordt verteld dat ze in een bed ligt met haar weelderige krullen op het kussen en een blos op de wangen. Daar is niets van waar – ze heeft uit praktische ziekenhuisoverwegingen zeer kort haar en ziet bleek na zeventien jaar binnen – maar vader Englaro heeft nooit een foto naar buiten gebracht van Eluana in haar huidige staat, zoals Michael Schiavo dat ooit wel deed met zijn vrouw. En dus wordt zo het beeld versterkt van moord op een mooie jonge vrouw, precies zoals we haar elke dag in de krant zien, op oude foto’s. Ze wordt ook nog altijd een giovane ragazza genoemd, een jonge meid, terwijl ze inmiddels achtendertig is.

Inhoudelijk slaat de kerk de plank mis met de litanie over de ‘natuurlijke dood’. Een natuurlijke dood voor Eluana, ik zei het al, zou in 1992 zijn geweest, kort na haar ongeval. Kennelijk is de kerk van mening dat de voortschrijdende medische wetenschap een zegen van de Heer is – maar alleen in die gevallen dat de resultaten in de dogma’s van de Kerk zijn in te passen.

Die voortschrijdende medische wetenschap is nu precies waar het om draait. Het is niet ondenkbaar dat we binnenkort zo ver zijn dat sterven bijna niet meer nodig is en dat zeer veel mensen in leven gehouden kunnen worden. Ook je moeder van tweeënnegentig die oud en versleten is, kan dan nog twintig jaar of langer mee. Dan moet de vraag gesteld worden, hoe ver we daarin willen gaan en ik denk dat zaken als die van Schiavo en Englaro aantonen, dat we die vraag al hadden moeten stellen. Er moet een punt zijn waarop je zegt dat verder in leven houden geen zin meer heeft, een punt wellicht waarop we kunnen spreken van een dode met een kloppend hart.

Dat is een discussie die raakt aan het meest fundamentele element van het menselijk bestaan: de grens tussen leven en dood. We zien die discussie al aan het andere uiteinde van leven en dood, als we het hebben over abortus en wanneer een bevrucht ei een mens is. Dit raakt ons allen nog wat dieper: we hebben het over mensen die ons na staan en over onszelf – niet langer gaat het over theorieën die louter op religie of wetenschap zijn gestoeld.

Toch geloof ik dat we dat harde gevecht aan moeten gaan. Het decreet van Berlusconi, dat het stoppen van voeding- en vochttoediening aan comapatiënten volledig zou verbieden, getuigt van een volledig gebrek aan toekomstvisie en dus realiteitszin. Er ís een grens aan wat nog leven genoemd kan worden. ‘Levensvatbaar’ is met de voortschrijdende wetenschap geen grens. ‘Levenswaardig’  is een te emotioneel beladen term – denk aan het tegenovergestelde ‘levensonwaardig’. Het begrip ‘leven’ zelf moet op de helling.

Advertisements

2 Comments

  1. Zeer goed gedestilleerd. Maar om op de hypothese van de vrijheidsdrang van de vader in te gaan. De man is al 17 jaar in een tweestrijd tussen verzorging en rouw.Loslaten is ook liefhebben. Ik hoop van harte, dat hij straks na de echte rouwperiode nog iets van zijn leven kan maken.
    Berlusconi wil de kerk te vriend houden… Hoeveel stemmen zal hem dat opleveren? Ik geloof dat bij hem ethische redenen slechts een marginale rol spelen, maar ik kan me natuurlijk vergissen.

Comments are closed.