Nelson Rolihlahla Mandela

Laat ik maar meteen met de deur in huis vallen: ik heb niets gedaan voor Nelson Mandela, ik heb niets gedaan tegen de apartheid. Ik ga de man ook geen Madiba noemen, daarbij aantekenend dat zijn vrienden hem zo noemden,  zoals ongetwijfeld talloze journalisten en columnisten deze dagen doen. Want ik was geen vriend van Mandela. Verwacht van mij geen zelfverheerlijkend proza over hoe wij samen – Nelson en ik – ten strijde trokken tegen de walgelijke rassenpolitiek van de Nasionale Party. Ik stond erbij en keek ernaar.

Natuurlijk was ik tegen apartheid, maar er was halverwege de jaren tachtig, toen het regime steeds meer geweld nodig had om de woedende zwarte meerderheid te onderdrukken, haast geen mens te vinden die voor apartheid was. Kortom, mijn morele standpunt was gewoon het gemakkelijkste standpunt. En daar las ik dan boeken over – Klaas de Jonge, Norma Kitson, Breyten Breytenbach. Richard Attenborough’s Cry Freedom was, en is nog steeds, een van mijn favoriete films. En dat was het – ik heb verder niets wezenlijks gedaan.

Maar verwacht van mij ook niet dat ik op de grootsheid van Mandela ga afdingen. De extreemrechtse golf die over Europa waait, ziet hem het liefste weggezet als terrorist en de Afrikaners als wijzen die als eersten begrepen hadden dat multikul niet werkt. Martin Bosma vindt het spijtig dat “links Nederland de ANC aan de macht heeft geholpen.” Kennelijk gelooft hij dat links Nederland zoveel invloed had – ik niet. Nick Griffin, de Holocaustontkenner van de BNP, gaat nog een stap verder en noemt hem een murdering old terrorist.

Was Mandela een terrorist? Het ANC heeft vanaf 1912 geprobeerd om via geweldloos verzet de positie van de zwarte meerderheid in het land verbeterd te krijgen, en zij werd daarbij steeds heftiger en gewelddadiger onderdrukt en uiteindelijk verboden. In 1961 wordt dan de gewelddadige afdeling Speer van de Natie (Umkhonto we Sizwe, MK) opgericht, tegen de zin van enkele meer gematigde ANC-leden. Het is deels een reactie op het Bloedbad van Sharpeville. Ondanks dat groteske overheidsoptreden deed de MK lange tijd haar best om zo min mogelijk burgerslachtoffers te maken. Nelson Mandela was er de leider van, tot hij in 1962 werd gearresteerd.

Hem een terrorist noemen is het extreme geweld van het apartheidsregime ontkennen. Lang na Sharpeville was er Soweto, maar er was meer dan massaal, dodelijk politiegeweld tegen zwarten. Het regime schrok er niet voor terug om politieke tegenstanders te vermoorden, ook als die zich buiten het land zelf bevonden. En dan zwijgen we nog over de vele zonder tussenkomst van een rechter opgesloten zwarten die “van hun stoel vielen”, “uit het raam vielen”, “zelfmoord pleegden” of gewoon “door onbekende oorzaak” overleden tijdens verhoren door de politie. Steve Biko is, dankzij Cry Freedom, een bekend voorbeeld, maar de aftiteling van die film noemt tientallen anderen.

Wie slechts het ANC-geweld benadrukt, vervalst opzettelijk de geschiedenis. Alleen een terugblik op het extreme geweld van het Zuidafrikaanse apartheidsregime laat de grootsheid van Nelson Mandela volledig tot zijn recht komen. Want dit was het land waar hij het roer van overnam: een land met een zwaar onderdrukte, woedende meerderheid van vaak ongeschoolde armen. Hoe makkelijk zou het zijn geweest voor hem om ook zijn eigen woede te laten prevaleren boven de wijsheid van zijn jaren? Hij had het maar hoeven suggereren en de pleuris zou zijn uitgebroken in de blanke buurten op een manier waar je niet eens aan wilt denken.

Hij deed het tegenovergestelde. Hij koos de moeilijkste weg, die van verbroedering in plaats van haat. Geen wonder dat extreemrechts hem niet lust – zij kiezen consequent de kant van de haat.

About these ads
This entry was posted in Uncategorized and tagged . Bookmark the permalink.

4 Responses to Nelson Rolihlahla Mandela

  1. Femke says:

    Mooi verwoord! Knap dat je het aandurft om over Mandela te schrijven, terwijl het zo beladen is en het moeilijk is recht te doen aan zijn verdiensten.

  2. HaEs says:

    Ik kan dit alleen maar van harte onderschrijven. Dank voor dit stuk.

  3. ‘Hem een terrorist noemen is het extreme geweld van het apartheidsregime ontkennen. Lang na Sharpeville was er Soweto, maar er was meer dan massaal, dodelijk politiegeweld tegen zwarten. Het regime schrok er niet voor terug om politieke tegenstanders te vermoorden, ook als die zich buiten het land zelf bevonden.’

    hetzelfde geldt voor de PLO. de vraag is dan ook, waarom mocht het ANC wat de PLO en Hamas niet mogen. mandela wordt vereerd, de twee andere worden verguisd. waarom? het toont weer eens aan hoe ‘hufterig’ de westerse politiek is.

    • Rob says:

      De PLO gebruikte heel wat meer geweld, en dan vooral tegen vooral burgerdoelen. Hamas doet dat nog steeds. ik vind de vergelijking niet helemaal opgaan – sterker nog, ik vind hem in de kaart spelen van de gebruikelijke Mandela-haters.

Comments are closed.